Prawica Rzeczypospolitej
Prawica Rzeczypospolitej na Facebook
Prawica Rzeczypospolitej na YouTube
ECPM

Wsparcie

Newsletter Prawicy
Jeeli chcesz otrzymywa informacje o nowociach na stronie i dziaalnoci Prawicy.
» Zamawiam
Struktury lokalne
Do pobrania
Logo Prawicy Rzeczypospolitej.
Logo Prawicy Rzeczypospolitej
Szukaj
Aktualnoci
02-03-2018
Nasz Dziennik - Boro: Za wiar i wolno

O co walczyli konfederaci barscy

Piotr Boro


Jest naszym pierwszym, najduszym i najrozleglejszym powstaniem niepodlegociowym. Doda do tego jeszcze trzeba: najmniej znanym! To ona uksztatowaa ideowo wszystkich kolejnych zryww. Co ciekawe: wybucha, gdy mielimy jeszcze pozory wolnoci.

Mimo prb reform w pierwszych latach swego panowania krl Stanisaw August Poniatowski okaza si bardzo sabym monarch. Kontrol nad jego poczynaniami sprawowa rosyjski ambasador Nikoaj Repnin. Jako formy nacisku uywa swojej agentury wok krla, podsycania konfliktw religijnych oraz wojska rosyjskiego, ktre w 1767 roku liczyo ju ok. 40 tys. onierzy w Rzeczypospolitej.

Wybuch konfederacji

Jawnym pogwaceniem wolnoci stao si porwanie 14 padziernika 1767 r. przez Repnina i wywiezienie do Rosji na kilka lat m.in. dwch polskich biskupw oraz hetmana. Rosnce oburzenie rzdami rosyjskiego ambasadora potrafi uj w ramy organizacyjne Jzef Puaski. 29 lutego 1768 roku w miejscowoci Bar, gdzie czekay ju tysice zbrojnej szlachty, we wsppracy z Krasiskimi, a przede wszystkim o. Markiem Jandoowiczem, karmelit, ogosili konfederacj, ktrej marszakiem zosta Micha Krasiski. Od swojej pierwszej siedziby konfederacja zostaa nazwana barsk.

W dzie w. Kazimierza krlewicza (patrona rycerstwa polskiego) 4 marca powoano zwizek zbrojny konfederacji z Jzefem Puaskim na czele, a 7 marca skierowano bardzo wany apel „do uczciwych narodu rosyjskiego obywateli, aby zganili gwaty Repnina i po przyjacielsku, po koleesku znosili si z Polakami koo obrony swojej i naszej wiary starodawnej”.



Zmienne koo fortuny

Na wie o konfederacji barskiej krl Poniatowski zaprosi wojska rosyjskie i kaza swoim wojskom hetmaskim pod dowdztwem Franciszka Ksawerego Branickiego (pniej niesawnego targowiczanina), by spacyfikoway powstanie. Najwicej zaradnoci wykazywa w walce z nimi Kazimierz Puaski, ktry broni dwa tygodnie Berdyczowa, ale i on skapitulowa.

21 czerwca 1769 roku Rosjanie nie tylko zdobyli krwawym szturmem Bar, ale take w Humaniu doszo do strasznej rzezi katolikw i ydw (ok. 20 tysicy zabitych) przez ukraiskich rezunw, utwierdzanych w nienawici do „Lachw” przez swoich duchownych. Te klski wielu konfederatom podciy skrzyda.

Symbolicznie jednak, w dalekim Krakowie, tego samego dnia zostaa zawizana konfederacja ziemi krakowskiej, a za ni kilkadziesit innych. I taki ju mia by przebieg konfederacji barskiej. W kolejnych wojewdztwach szlachta si organizowaa, przeciw niej szy lepiej wywiczone, zorganizowane i uzbrojone, a czsto liczniejsze wojska rosyjskie, ktre w kilku bitwach pokonyway konfederatw, ale rozbici organizowali si na nowo, wierzc znowu w zwycistwo.

Po cikim obleniu, 18 sierpnia 1768 r. Rosjanie zdobyli Krakw, ale konfederaci wrcili tu z kocem 1769 r., a w 1772 roku opanowali sam Wawel. Wanymi punktami oporu konfederatw stay si: zamek w Rzeszowie, klasztor Benedyktynw w Tycu, zamek w Lanckoronie, zamek w Bobrku i Jasna Gra. Dominoway walki partyzanckie, prby pokonania Rosjan w otwartych bitwach z armatami koczyy si na og tragicznie, jak 23 maja 1771 r. pod Lanckoron lub te pod Stoowiczami na Litwie (23 wrzenia 1771 r.). Czasem jednak bywao i tak, e konfederatom udawao si zaskoczy liczebniejszych Rosjan i pobi ich ze szcztem. Tak zdarzyo si w podkrakowskiej Skawinie 22 kwietnia 1772 r., gdzie 115 Polakw roznioso 800 Rosjan.

Faktem wanym dla organizacji tak wielu konfederacji byo ogoszenie w Biaej (tu nad wczesn granic) 31 padziernika 1769 r. tzw. Generalnoci, czyli wadzy zwierzchniej z Michaem Krasiskim jako marszakiem. Uznao j 66 konfederacji – zarwno z Polski, jak i z Litwy. Ona te podja decyzj o detronizacji krla Stanisawa Augusta a nawet o potrzebie porwania go z Warszawy (co stao si 3 listopada 1771 r.), gdzie szkodzi konfederacji, osaniany przez wojska rosyjskie.

Porwanie byo bardziej mieszne ni tragiczne, bo uprowadzonego z Warszawy krla opuszczali po kryjomu kolejni porywacze, a ostatni (niejaki Kuma) umieci go w mynie na Marymoncie, gdzie ten doczeka si eskorty i wrci bezpiecznie – cho zgubiwszy buta – do zamku warszawskiego. Profesor Jerzy ojek posun si nawet do postawienia tezy, e cae porwanie mogo by ukartowane, aby skompromitowa konfederatw jako krlobjcw.

Ku rozbiorowi

Tymczasem trzej nasi ssiedzi: Rosja, Prusy i Austria toczyli coraz powaniejsze rozmowy o pacyfikacji Rzeczypospolitej. Wiede gra na dwie strony: dawa azyl uciekajcym za granic konfederatom, gdy byli pobici, ale te skrztnie wykorzysta zaproszenia krla do zajcia trzynastu miast polskich na Spiszu (1769), zanim jeszcze sign po ca „Galicj”.

Prusy cieszyy si z moliwoci wyrwania choby czci Polski, ktra dotychczas caa pozostawaa pod wpywami Rosji. Wreszcie Katarzyna II miaa do „niewdzicznoci Polakw”, ktrzy nie chcieli si rusyfikowa, ale walczyli o suwerenno. Konfederaci, majc do wyboru kapitulacj przed Rosjanami lub Austriakami w 1772 roku, chtniej wybierali tych drugich, susznie obawiajc si represji. Najduej, bo do 29 listopada 1772 roku, konfederaci stacjonowali w klasztorze w Zagrzu.

Tak koczya si blisko picioletnia konfederacja barska: setki tysicy zabitych, kilka lub nawet kilkanacie tysicy zesanych na Syberi, ogromne zniszczenia miast i wsi, rabowanych permanentnie przez wojska, a nawet swawolne kupy maruderw. Po stronie zyskw bya jednak midzy innymi – niestety tak mao doceniana przez rnych historykw – wiadomo, e polsko, wiara katolicka i wolnoci osobiste to wartoci, ktre mona ceni ponad ycie, bo – jak po z gr dwch wiekach konkludowa autor „Hymnu Solidarnoci”:

„Lepiej, bymy stojc umierali,

Ni mamy klczc na kolanach y”.

Tacy jestemy: Polacy!



rdo: Nasz Dziennik.



Copyright © Prawica Rzeczypospolitej

[ wykonanie ]