Prawica Rzeczypospolitej
Prawica Rzeczypospolitej na Facebook
Prawica Rzeczypospolitej na YouTube
ECPM

Wsparcie

Newsletter Prawicy
Jeeli chcesz otrzymywa informacje o nowociach na stronie i dziaalnoci Prawicy.
» Zamawiam
Struktury lokalne
Do pobrania
Logo Prawicy Rzeczypospolitej.
Logo Prawicy Rzeczypospolitej
Szukaj
Aktualnoci
03-07-2012
Nasz Dziennik - Krzysztof Kawcki: Niszczeje cmentarz Na Rossie

Zbezczeszczenie w nocy z 16 na 17 czerwca br. znajdujcego si na Kwaterze Legionistw Starej Rossy Mauzoleum Marszaka Jzefa Pisudskiego i grobu jego matki to kolejny ju przykad antypolskich zachowa na Litwie, opisywanych w „Naszym Dzienniku”.

Na pycie, pod ktr spoczywa serce Marszaka, pomaraczow farb namalowane zostay tzw. supy Giedymina. W tym samym czasie pojawiy si rwnie napisy na wileskim kociele pod wezwaniem w. Jana Bosko w Leszczyniakach (Lazdynai).

W cigu ostatnich tygodni doszo do systematycznych, chuligaskich napadw litewskich szowinistw na polsk modzie kibicujc pierwszoligowemu klubowi Polonia Wilno. Jak mwi kibice Polonii, napady maj podoe narodowe. Wprawdzie akty wandalizmu potpili szef litewskiego rzdu Andrius Kubilius, przewodniczca Sejmu Irena Degutienė oraz minister spraw zagranicznych Audronius Aubalis, ale dowiadczenia z przeszoci pokazuj, e s to tylko sowa, ktre nie rozwizuj napitych stosunkw polsko-litewskich na Wileszczynie.

Akt wandalizmu w Mauzoleum Marszaka w Kwaterze Legionistw przypomnia o tragicznym stanie cmentarza Na Rossie. Zabytkowa nekropolia - alarmuje „Kurier Wileski” - w najmniejszym stopniu nie jest chroniona. Nie ma nie tylko monitoringu, ale take nawet jednej osoby z ochrony.

Masowa likwidacja

W okresie powojennym cakowicie zlikwidowano kilka cmentarzy wileskich. Akcja ta miaa szczeglne nasilenie po 1950 roku. Jej wyrazem byy rozpoczte w drugiej poowie lat 80. przygotowania do realizacji projektu budowy trasy szybkiego ruchu przez teren cmentarza Na Rossie. Zagroone byy groby polskich onierzy polegych w bojach z bolszewikami w latach 1919-1920, onierzy 1939 roku i Armii Krajowej z operacji „Ostra Brama” 1944 roku oraz pyta granitowa z napisem „Matka i Serce Syna”, gdzie od 1936 roku spoczywa Maria Pisudska oraz zoone w urnie serce Jzefa Pisudskiego. Dziki licznym protestom spoecznoci polskiej, w 1988 roku odstpiono od dalszych prac.

Polskie cmentarze katolickie powoli s dewastowane. Przejawy wrcz niewyobraalnego barbarzystwa dotkny nie tylko cmentarz Na Rossie, ale i cmentarz Bernardyski, wojskowy na Antokolu, w Mejszagole. Powszechnym zjawiskiem, szczeglnie na Rossie, byo zrywanie marmurowych tablic, ktre powtrnie wykorzystywano. Wandale niszczyli krzye i portrety nagrobne, kaplice, wiele nagrobkw utracio napisy, stajc si anonimowymi.

Przykadowo: „W ostatnich dniach grudnia 1989 r. zdewastowano pomniki na cmentarzu w. Piotra i Pawa w Wilnie, gdzie do tego czasu panowa wzgldny spokj. W 1990 r. przez okres 3 miesicy na Rossie miay by niszczone nagrobki za pomoc stonego kwasu solnego, wywieziono cz zniszczonych pomnikw, zbezczeszczono pyt Matka i Serce Syna oraz rozbito katakumby sistr wizytek, wywlekajc jednoczenie trumny i rozrzucajc koci.

Wedug Haliny Jotkiao, niszczone byy najczciej pomniki w zalenoci od brzmienia nazwisk. Najbardziej zagroone byy te, na ktrych nazwiska koczyy si na -ski, -ska, -icz. Niestety, tego typu zachowania nie byy potpiane przez wadze. (…) W nocy z 29/30 czerwca 1991 r. zbezczeszczono groby onierzy obok miejsca spoczynku matki J. Pisudskiego. Kilka miesicy pniej w nocy z 8/9 wrzenia uszkodzono nagrobki onierskie na cmentarzu Antokolskim. (…) W marcu 1996 r. na mogile matki Pisudskiego zauwaono kilkadziesit rys 1-2-centymetrowych, spowodowanych uderzeniami ostrego narzdzia w granit. Trzy miesice pniej na cmentarzu Antokolskim zniszczono 26 nagrobkw. Powalono krzye, przepiowano pomniki, zbito poszczeglne ich fragmenty, rozsypano ziemi z mogi. (…) Akty wandalizmu odnotowywano take poza Wilnem, niejednokrotnie na niespotykan dotychczas tam skal” (Adam Bobryk, Odrodzenie narodowe Polakw w Republice Litewskiej, Toru 2005, s. 437-438).

Niestety, dziaania te nasiliy si w latach 1990-1991 z chwil odzyskania niepodlegoci przez Litw. Ich celem byo denie do zatarcia ladw polskiej obecnoci na tych terenach, a take uzyskanie miejsca pod ponowny pochwek dla bliskich na prestiowych nekropoliach.

Jednym z ostatnich przykadw dewastacji byo zniszczenie jesieni 2011 roku na cmentarzu w wicianach, miejscowoci oddalonej o50 kmna pnoc od Wilna, okoo 20 grobw polskich legionistw.

Odnowa miejsc pamici narodowej

W latach 90. z inicjatywy Stowarzyszenia Spoeczno-Kulturalnego Polakw na Litwie i Zwizku Polakw na Litwie podjte zostay prace nad odnowieniem cmentarzy – uporzdkowania, poprawy stanu nagrobkw, upamitnienia bezimiennych miejsc spoczynku. W 1990 roku Spoeczny Komitet Opieki nad Starymi Powzkami w Warszawie zapocztkowa kwest na rzecz wileskich cmentarzy. W odnow miejsc pamici narodowej zaangaoway si rwnie instytucje i osoby prywatne z Polski.

W 1992 roku powsta Spoeczny Komitet Opieki nad Star Ross. Prezesem Komitetu jest Alicja Klimaszewska. Wiosn 2007 roku rozpoczo si rozprowadzanie cegieek na rzecz cmentarza, w wikszoci wrd turystw z Polski. Corocznie Komitet organizuje na Litwie akcj „wiateko dla Rossy”. Zebrane znicze s w Dniu Wszystkich witych zapalane przez harcerzy wileskich.

Zabytek narodowy Litwy

Cmentarz Na Rossie, najstarsza nekropolia Wilna, znajduje si na licie najpikniejszych w Europie. W 1969 roku wpisano go do rejestru zabytkw narodowych Litwy podlegajcych ochronie pastwa. Tymczasem pastwo litewskie nie podejmuje adnych cicych na nim obowizkw w tym zakresie. Zdaniem ekspertw (ocena z 2009 roku) Rossa niszczeje. Pomniki, krypty i ogrodzenie s ju w takim stanie, e zagraaj bezpieczestwu zwiedzajcych. Na Rossie znajduje si 26 tysicy nagrobkw, pomnikw i grobowcw. 51 pomnikw wpisanych jest do pastwowego rejestru pomnikw o szczeglnej wartoci artystycznej. Z funduszy pastwowych w cigu ostatnich lat nie odrestaurowano adnego. Litewskie wadze miejskie mwi, e nie maj pienidzy na renowacj, e ochrona zabytkw nie naley do ich obowizkw, gdy w gestii administracji miejskiej jest tylko sprztanie i wywz mieci (Cmentarz na Rossie niszczeje – alarmuj eksperci, „Magazyn Wileski”, sierpie 2009).

Polacy konserwuj Ross

W 2009 roku z inicjatywy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego sfinansowano restauracj dwch kamiennych, zabytkowych nagrobkw – ojca Juliusza Sowackiego – Euzebiusza, oraz ojczyma – Augusta Becu.

Koszty prac wykonywanych na cmentarzu Na Rossie pod egid Spoecznego Komitetu Opieki nad Star Ross s pokrywane gwnie ze rodkw zgromadzonych podczas corocznych kwest na warszawskich Powzkach, przez poznaski oddzia Towarzystwa Mionikw Wilna i Ziemi Wileskiej oraz ze sprzeday cegieek wydanych z inicjatywy Komitetu na rzecz odnowy cmentarza i rozpowszechnionych przez przewodnikw wileskich. Dziaania te od 20 lat wspomagaj take konserwatorzy warszawscy, ktrzy przyczyniaj si do ratowania pamitek na Rossie. Na przykad w 2010 roku odrestaurowano trzy pomniki. Dwa z nich – ze rodkw Spoecznego Komitetu Opieki nad Star Ross. Koszty konserwowania trzeciego pomnika zostay pokryte przez polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do cakowitej renowacji cmentarza potrzebne s setki milionw. Tymczasem wspomagajce te dziaania fundacje mog odrestaurowa w cigu roku 4-5 nagrobki.

W cigu 20 lat walki o zachowanie wiadectw pamici ze rodkw uzyskanych podczas dorocznych kwest na warszawskich Powzkach, dziki wsparciu poszczeglnych instytucji i darczycw, pienidzom pochodzcym ze sprzeday cegieek wydanych z inicjatywy Komitetu na rzecz Starej Rossy, rozpowszechnianych przez przewodnikw wileskich, udao si odnowi ponad 50 pomnikw. Uczniowie z polskich placwek owiatowych dwa razy do roku uczestnicz w akcjach porzdkowych cmentarza Na Rossie. Od roku 2005 do akcji ratowania tamtejszych zabytkw przyczy si rwnie Zwizek Harcerstwa Polskiego na Litwie. W padzierniku 2011 roku z inicjatywy Akcji Wyborczej Polakw na Litwie zostaa powoana grupa robocza, ktrej zadaniem jest przeprowadzenie inwentaryzacji cmentarza Na Rossie.

Wyrazem narodowej pamici o Rossie i Mauzoleum s odbywajce si co roku 11 listopada uroczystoci z okazji wita Nieodlegoci Polski. Kwiaty skadaj tu przedstawiciele korpusu dyplomatycznego RP, Zwizku Polakw na Litwie, AWPL, kombatanci, delegacje samorzdw organizacji spoecznych, polskich szk oraz harcerze. Tysice osb przybywa corocznie na wilesk Ross, by zoy kwiaty i zapali znicze. Harcerze z Wileskiego Hufca Maryi im. Pani Ostrobramskiej organizuj Sztafet Niepodlegoci „Zuw - Wilno”, ktra finiszuje na Rossie z 123-metrow flag Polski „opasujc” kwater onierzy. W ostatnim czasie przybywaj tu uczestnicy Rajdu Katyskiego.

III Rzeczpospolita opucia Polakw na Kresach Rzeczypospolitej. Tym bardziej jest naszym obowizkiem i moraln powinnoci wspiera rodakw na Wileszczynie w ich trosce o zachowanie naszego dziedzictwa narodowego – cmentarza Na Rossie, jednej z czterech nekropolii narodowych.

rdo: Nasz Dziennik



Copyright © Prawica Rzeczypospolitej

[ wykonanie ]